کریستیان اولیگ، پژوهشگر حوزه حقوق اتحادیه اروپا، بررسی کرده است که چگونه پلتفرمهای دیجیتال مانند اکس، تیکتاک، فیسبوک و اینستاگرام میتوانند در برابر حقوق بنیادین کاربران متعهد و پاسخگو شوند.
بهنقل از وبسایت «بنیاد کوربر»، اولیگ در پژوهش خود تحلیل کرده است که چه کسی استانداردهای اجرای حقوق بنیادین در فضای دیجیتال را تعیین میکند و کاربران چگونه میتوانند حقوق خود را در برابر پلتفرمها اعمال کنند.
او که با پژوهش خود درباره قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا(DSA) جایزه معتبر «مطالعاتی آلمان» با ارزش ۲۵ هزار یورو را بهدست آورده است، نشان میدهد پلتفرم با الگوریتمهای پنهان بر انتشار محتوا و شکلگیری افکار عمومی اثر میگذارند.
این پژوهشگر با تاکید بر اینکه این ماده میتواند چارچوبی برای متعهد کردن پلتفرمها به حقوق بنیادین ایجاد کند، به گفتهی خودش در صدد « ایجاد تغییر پارادایمی برای فضای عمومی دیجیتال» در پرتو ماده ۱۴ بند ۴ DSA بوده است.
تعهد پلتفرمها به این معنا است که اگر پست یک کاربر به اشتباه حذف شود، پلتفرم باید بهطور شفاف توضیح دهد چرا این تصمیم گرفته شده و کاربر حق دارد به آن اعتراض کند. از طرف دیگر، اگر در یک کشور تلاش شود نظرات یا هویتهای خاص مثل محتوای مربوط به افراد LGBTQI+ سانسور شود، منشور حقوق بنیادین اتحادیه اروپا جلوی آن را میگیرد. به این ترتیب، DSA کمک میکند فضای آنلاین اروپا آزادتر، متنوعتر و عادلانهتر باشد و افراد بتوانند بدون ترس از حذف بیدلیل، دیدگاههای خود را منتشر کنند.
اولیگ میگوید: اپراتورهای پلتفرمهایی مانند TikTok، Instagram Facebook اساساً روابط چندقطبی حقوق بنیادین را در ارتباطات آنلاین عمومی به طور خودگردان شکل میدهند و حاکمان جدید هستند.… هرگز پیش از این شرکتهای خصوصی نتوانسته بودند تا این اندازه مستقیم تعیین کنند کدام نظرات شنیده شوند و کدام شنیده نشوند.»
مقرره اتحادیه اروپا (Digital Services Act) در ماده ۱۴، بند ۴ چنین صراحت دارد: «ارائهدهندگان خدمات واسطهای باید در اجرای محدودیتهای ذکر شده در قوانین ارتباطی خود، حقوق و منافع مشروع همه ذینفعان و همچنین حقوق بنیادین کاربران را که در منشور حقوق بنیادین اتحادیه اروپا درج شده است، از جمله حق آزادی بیان، آزادی و تکثر رسانهها و دیگر حقوق و آزادیها، مدنظر قرار دهند.»
پژوهش اولیگ باعث حمایت قوانین اتحادیه اروپا (DSA) از آزادی بیان، تنوع و حقوق اساسی کاربران در برابر پلتفرمهای دیجیتال خواهد بود؛ بهاین معنا که پلتفرمها دیگر نمیتوانند بدون دلیل روشن و قابلتوضیح محتوای کاربران را حذف کنند یا صدای برخی گروهها را کمرنگ سازند.
این پژوهشگر تأکید میکند که برای نخستین بار، حقوق بنیادین به عنوان حقوق دفاعی کاربران در برابر پلتفرمها اعمال میشوند – با ارجاع به منشور، قانونگذار اتحادیه اروپا تعیین میکند که اپراتورهای پلتفرم به عنوان شرکت خصوصی به حقوق بنیادین اتحادیه متعهد هستند.»
اولیگ این مدل را Hybrid Speech Governance مینامد؛ نظریهای که با درهمتنیدگی روزافزون ساختارهای حکمرانی دولتی و خصوصی سروکار دارد.
با این حال، او معتقد است مدل اروپایی میتواند در رقابت جهانی به عنوان یک مدل قابل صادرات برای دیگر دموکراسیها موفق باشد.
